Po analizie sprawozdania Narodowego Funduszu Zdrowia za 2025 r. Polskie Stowarzyszenie Diabetyków oraz Forum Ekspertów ds. Cukrzycy oceniły sposób wydatkowania środków pochodzących z opłaty cukrowej. Organizacje zwracają uwagę, że zdecydowana większość pieniędzy nadal finansuje świadczenia funkcjonujące w systemie od wielu lat, natomiast działania profilaktyczne i edukacyjne pozostają niewielką częścią wszystkich wydatków. W opublikowanym stanowisku wskazano również potrzebę większej transparentności oraz stworzenia mechanizmów pozwalających oceniać efekty zdrowotne finansowanych działań.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak w 2025 r. wydatkowano środki z opłaty cukrowej.
- Jak zmieniały się nakłady na leczenie i ambulatoryjną diabetologię.
- Jakie zastrzeżenia zgłaszają Polskie Stowarzyszenie Diabetyków i eksperci.
- Jakie zmiany systemowe proponują organizacje pacjenckie i eksperci.
Refundacja leków i pasków do glukometrów
Ze stanowiska wynika, że w 2025 r. refundacja leków przeciwcukrzycowych kosztowała 645,3 mln zł. Oznacza to wzrost o 2,1% w porównaniu z 2024 r., kiedy na ten cel przeznaczono 632,1 mln zł.
Jednocześnie utrzymał się spadkowy trend wydatków na refundację pasków do samokontroli glikemii. W 2025 r. wyniosły one 409,6 mln zł wobec 440,7 mln zł rok wcześniej oraz 456,4 mln zł w 2023 r.
Autorzy stanowiska wskazują, że warto przeanalizować, czy spadek ten wynika z coraz szerszego wykorzystania systemów ciągłego monitorowania glikemii oraz czy uwolnione środki są przeznaczane na rozwój nowoczesnej opieki diabetologicznej.
Coraz większe nakłady na ambulatoryjną diabetologię
Pozytywnie oceniono natomiast wzrost finansowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w diabetologii i chorobach metabolicznych.
W 2025 r. wartość tych świadczeń osiągnęła 356,4 mln zł. Dla porównania:
- w 2024 r. było to 324,6 mln zł,
- w 2023 r. – 282,6 mln zł.
Zdaniem Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków oraz Forum Ekspertów ds. Cukrzycy jest to stabilny trend wzrostowy odpowiadający potrzebom pacjentów i wyzwaniom współczesnej diabetologii.
Organizacje pytają o realny wpływ opłaty cukrowej
Autorzy stanowiska zwracają uwagę, że znaczna część wydatków finansowanych z opłaty cukrowej obejmuje świadczenia, które były opłacane przez NFZ jeszcze przed wprowadzeniem tego rozwiązania. Dotyczy to między innymi refundacji leków przeciwcukrzycowych, pasków do pomiaru glukozy czy świadczeń diabetologicznych.
W ocenie organizacji pacjenci mają prawo wiedzieć, które programy zostały uruchomione, rozszerzone lub przyspieszone właśnie dzięki środkom z opłaty cukrowej oraz jaki przyniosły efekt dla jakości opieki nad osobami z cukrzycą.
Liczą się nie tylko wydatki, ale również efekty
Prof. Paweł Koczkodaj, ekspert zdrowia publicznego i członek Forum Ekspertów ds. Cukrzycy, zwraca uwagę, że współczesne systemy ochrony zdrowia coraz częściej ocenia się nie tylko przez wysokość ponoszonych nakładów.
– Równie istotne staje się pytanie, jakie efekty zdrowotne przynoszą podejmowane interwencje oraz czy przekładają się one na ograniczenie obciążenia chorobami przewlekłymi w skali populacyjnej – mówi prof. Koczkodaj.
Jego zdaniem środki z opłaty cukrowej powinny być traktowane jako inwestycja w zdrowie publiczne, obejmująca zarówno leczenie, jak i profilaktykę, edukację oraz rozwój narzędzi służących ocenie efektów zdrowotnych.
Prof. Leszek Czupryniak: raport pozostawia niedosyt
Krytycznie do wyników sprawozdania odniósł się również prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz członek Forum Ekspertów ds. Cukrzycy.
– Kolejny raport z wydatkowania środków z opłaty cukrowej jest mocno rozczarowujący, gdyż pokazuje jak bardzo ugruntowała się praktyka traktowania wpływów z opłaty jako źródła łatania deficytu NFZ, a nie taki był zupełnie cel wprowadzenia tego instrumentu finansowego – podkreśla prof. Czupryniak.
Zwrócił uwagę, że obecnie 95,6% środków trafia na rutynowe finansowanie leczenia cukrzycy, choć pierwotnym celem opłaty było wspieranie rozwoju profilaktyki oraz nowoczesnej opieki nad osobami z cukrzycą i otyłością.
Ekspert wskazał, że środki powinny w większym stopniu wspierać działania edukacyjne prowadzone na szeroką skalę, rozwój profilaktyki już od najmłodszych lat oraz poprawę dostępu do najnowszych metod diagnostycznych i terapeutycznych.
Organizacje proponują powołanie zespołu przy Ministerstwie Zdrowia
Polskie Stowarzyszenie Diabetyków oraz Forum Ekspertów ds. Cukrzycy przedstawiły także propozycje zmian systemowych.
Organizacje postulują:
- utrzymanie i rozwijanie dostępu do nowoczesnych technologii medycznych oraz terapii zgodnych z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego,
- zwiększenie transparentności wydatkowania środków z opłaty cukrowej poprzez publikowanie porównywalnych danych rok do roku oraz informacji o efektach zdrowotnych,
- przeznaczanie większych środków na profilaktykę i edukację dotyczącą cukrzycy oraz otyłości.
Dodatkowo zaproponowano powołanie zespołu ds. opłaty cukrowej przy Ministerstwie Zdrowia. W jego skład mieliby wejść eksperci medyczni, ekonomiści oraz przedstawiciele pacjentów. Według autorów stanowiska wypracowane przez taki zespół zasady wydatkowania środków powinny być wiążące dla Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia.
Główne wnioski
- 95,6% środków z opłaty cukrowej jest przeznaczanych na finansowanie rutynowego leczenia cukrzycy, co według ekspertów odbiega od pierwotnych założeń tego mechanizmu.
- Refundacja leków przeciwcukrzycowych wyniosła w 2025 r. 645,3 mln zł, natomiast wydatki na paski do pomiaru glukozy spadły do 409,6 mln zł.
- Nakłady na ambulatoryjną opiekę diabetologiczną wzrosły do 356,4 mln zł w 2025 r., utrzymując trend wzrostowy obserwowany od kilku lat.
- Polskie Stowarzyszenie Diabetyków i Forum Ekspertów ds. Cukrzycy postulują większą transparentność wydatków, zwiększenie finansowania profilaktyki oraz powołanie zespołu ds. opłaty cukrowej przy Ministerstwie Zdrowia.
Źródło:
- https://diabetyk.org.pl/stanowisko-polskiego-stowarzyszenia-diabetykow-i-forum-ekspertow-ds-cukrzycy-w-sprawie-wydatkowania-srodkow-z-oplaty-cukrowej-w-2025-roku/
