Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ogłosiło wyniki XV edycji Programu LIDER, którego celem jest wsparcie młodych naukowców w prowadzeniu innowacyjnych badań naukowych i wdrożeniowych. Spośród aż 392 zgłoszeń wyłoniono 41 laureatów, którym przyznano dofinansowanie na łączną kwotę ponad 71 milionów złotych. W gronie nagrodzonych znalazła się dr Anna Kotowska-Zimmer z Zakładu Inżynierii Genomowej, która otrzymała finansowanie na badanie zastosowania sztucznych miRNA do allelo-selektywnej terapii ataksji rdzeniowo-móżdżkowych spowodowanych ekspansją powtórzeń CAG.
Czym są ataksje rdzeniowo-móżdżkowe?
Ataksje rdzeniowo-móżdżkowe (ang. spinocerebellar ataxias, SCA) to rzadkie, dziedziczne choroby neurodegeneracyjne, które stopniowo prowadzą do upośledzenia funkcji ruchowych, zaburzeń równowagi, mowy, a ostatecznie – śmierci pacjenta. W przypadku podtypów zaliczanych do tzw. chorób poliglutaminowych, źródłem patologii jest ekspansja powtórzeń trójnukleotydowych CAG w określonych genach.
Mutacja ta skutkuje powstaniem nieprawidłowo wydłużonych ciągów glutaminowych w białkach. Tak zmodyfikowane białka nabywają toksycznych właściwości i prowadzą do degeneracji komórek nerwowych.
Mimo dekad intensywnych badań, ataksje rdzeniowo-móżdżkowe pozostają nieuleczalne. Nie istnieją obecnie skuteczne terapie modyfikujące przebieg tych chorób.
Cel projektu: terapia allelo-selektywna z wykorzystaniem sztucznych miRNA
Projekt badawczy dr Kotowskiej-Zimmer zakłada opracowanie uniwersalnej cząsteczki terapeutycznej, która w sposób allelo-selektywny – czyli wybiórczy wobec zmutowanego allelu genu – będzie obniżała poziom toksycznych białek odpowiedzialnych za rozwój ataksji.
Mechanizmem działania mają być sztuczne mikroRNA (miRNA), zaprojektowane tak, aby rozpoznawały i neutralizowały wyłącznie zmutowaną wersję genu zawierającą nadmiar powtórzeń CAG. Dzięki temu możliwe będzie zachowanie funkcji prawidłowego białka, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych.
Jak podkreślają eksperci:
Pozytywne wyniki projektu będą mogły być wykorzystane do dalszych etapów badań mających na celu wdrożenie skutecznej i bezpiecznej terapii dla pacjentów cierpiących na ataksje rdzeniowo-móżdżkowe spowodowane ekspansją powtórzeń CAG.
Źródło:
- portal.ichb.pl
