Rosnący deficyt personelu medycznego w Polsce, pogłębiany przez kryzys demograficzny, skłania decydentów do poszukiwania rozwiązań umożliwiających elastyczniejsze wykorzystanie zasobów kadrowych w ochronie zdrowia. W interpelacji poselskiej nr 8988 z 2 kwietnia 2025 roku, posłowie Tomasz Piotr Nowak i Krzysztof Gadowski zapytali Ministerstwo Zdrowia, czy położne mogłyby być zatrudniane na stanowiskach pielęgniarek – zwłaszcza w sytuacjach niedoboru personelu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy położna może zostać zatrudniona jako pielęgniarka i jakie warunki musi spełnić
- Jakie zmiany w prawie obowiązują od 1 stycznia 2025 r. i co oznacza nowy art. 5a ustawy
- W jakich obszarach opieki zdrowotnej położne mogą dziś wykonywać rozszerzone zadania
- Jak wygląda sytuacja regulacyjna zawodów położnej i pielęgniarki w Polsce i Unii Europejskiej
Zawody pielęgniarki i położnej pozostają rozdzielone
Wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz przypomniał, że zgodnie z ustawą z 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, oba zawody są „samodzielnymi i odrębnymi zawodami medycznymi”. W związku z tym położna może być zatrudniona wyłącznie na stanowisku położnej – nie pielęgniarki. Resort nie przewiduje obecnie zmiany tych podstawowych zapisów ustawy.
Nowelizacja ustawy i kurs uzupełniający dla położnych
Pewną formę elastyczności wprowadzono jednak od 1 stycznia 2025 r. W życie wszedł wówczas nowy przepis – art. 5a ustawy – który daje położnym możliwość wykonywania dodatkowych świadczeń zdrowotnych, po ukończeniu odpowiedniego kursu uzupełniającego z zakresu pielęgniarstwa.
Kurs ten ma umożliwić położnym świadczenie usług, które dotychczas były domeną pielęgniarek, w sytuacjach uzasadnionych brakiem możliwości zatrudnienia w swojej pierwotnej specjalizacji. Obecnie trwają prace nad jego opracowaniem – odpowiada za nie Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, we współpracy z Naczelną Radą Pielęgniarek i Położnych.
Gdzie położne mogą już dziś rozszerzać kompetencje?
Położne, które nie mogą znaleźć zatrudnienia w swoim podstawowym zawodzie, mogą obecnie pracować m.in. w:
- środowisku nauczania i wychowania,
- opiece długoterminowej,
- opiece paliatywnej,
- komórkach organizacyjnych zakładów leczniczych o profilu zabiegowym.
Dodatkowo mogą pobierać krew i jej składniki, kwalifikować do szczepień oraz samodzielnie je wykonywać – w granicach swoich kompetencji i kwalifikacji zawodowych.
Jak to wygląda w Unii Europejskiej?
Resort zdrowia podkreślił, że podobnie jak w Polsce, także na terenie Unii Europejskiej zawody położnej i pielęgniarki traktowane są jako odrębne. Ministerstwo nie posiada jednak szczegółowych informacji na temat konkretnych rozwiązań stosowanych w innych krajach członkowskich w tym zakresie.
Główne wnioski
- Położna nie może być zatrudniona na stanowisku pielęgniarki na podstawie obecnych przepisów – są to dwa odrębne zawody medyczne zgodnie z ustawą z 15 lipca 2011 r.
- Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje art. 5a ustawy, który pozwala położnym, po odbyciu kursu uzupełniającego, wykonywać dodatkowe świadczenia zdrowotne w sytuacji braku możliwości zatrudnienia jako położna.
- Położne już teraz mogą pracować m.in. w opiece długoterminowej, środowisku nauczania, pobierać krew, kwalifikować i wykonywać szczepienia – zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami.
- W krajach UE zawody położnej i pielęgniarki także są rozdzielone, jednak MZ nie dysponuje szczegółowymi informacjami o konkretnych rozwiązaniach w tych państwach.
- sejm.gov.pl
