Zmiana nawyków zdrowotnych – od rzucenia palenia, przez zwiększenie aktywności fizycznej, po przestrzeganie zaleceń lekarskich – to jedno z największych wyzwań zdrowia publicznego. Wywiad motywacyjny (Motivational Interviewing, MI) jest sprawdzoną metodą wspierania pacjentów, ale jego szerokie zastosowanie ograniczają czas, koszty i brak specjalistów. Rozwój sztucznej inteligencji otwiera nowe możliwości – chatboty i wirtualni agenci mogą symulować empatyczne rozmowy, wspierać motywację i pomagać w zmianie stylu życia na zdrowszy. Naukowcy z Charles E. Schmidt College of Medicine na Florida Atlantic University przeprowadzili pierwszy przegląd badań nad systemami AI stosowanymi do prowadzenia wywiadu motywacyjnego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy chatboty oparte na AI potrafią skutecznie wspierać zmianę zachowań zdrowotnych.
- Jakie narzędzia sztucznej inteligencji są wykorzystywane do prowadzenia wywiadu motywacyjnego.
- Jakie są zalety i ograniczenia chatbotów w kontekście empatii i kontaktu z pacjentem.
- Jakie są wnioski z najnowszych badań nad AI w coachingu zdrowotnym, przeprowadzonych przez naukowców z FAU.
Sztuczna inteligencja w wywiadzie motywacyjnym
Wywiad motywacyjny to metoda skoncentrowana na pacjencie, która pomaga mu znaleźć własną motywację do zmiany. Dotychczas wykazano jej skuteczność w placówkach opieki zdrowotnej, ale bariery finansowe i organizacyjne ograniczają jej stosowanie. AI może to zmienić – chatboty, aplikacje i wirtualni agenci pozwalają na całodobowe, bezstronne wsparcie, które może dotrzeć do osób pomijanych przez tradycyjne systemy opieki.
Systemy oparte na sztucznej inteligencji wykazują ogromny potencjał w zakresie prowadzenia wywiadów motywacyjnych i wspierania znaczącej zmiany zachowań zdrowotnych – powiedział Mejia.
Przegląd badań naukowców z FAU
Badacze z Charles E. Schmidt College of Medicine przeanalizowali dostępne prace naukowe dotyczące wykorzystania AI do wywiadów motywacyjnych. Skupiono się na tym, jak narzędzia te:
- realizują kluczowe zasady MI, takie jak empatia, otwarte pytania i słuchanie refleksyjne,
- wpływają na gotowość pacjentów do zmiany zachowań,
- są akceptowane i oceniane pod kątem bezpieczeństwa i rzetelności.
Starannie przeanalizowaliśmy konkretne zastosowane techniki – takie jak pytania otwarte, afirmacje i słuchanie refleksyjne – i przyjrzeliśmy się, jak oceniano ich wierność, czy to poprzez ocenę ekspercką, czy w ramach projektu badawczego. Ten poziom szczegółowości jest niezbędny do zrozumienia, co te narzędzia sztucznej inteligencji faktycznie robią i jak dobrze odzwierciedlają prawdziwy dialog motywacyjny – powiedziała dr Maria Carmenza Mejia, główna autorka badania i profesor zdrowia populacji w Schmidt College of Medicine.
Potencjał i ograniczenia chatbotów
Wyniki opublikowane w „Journal of Medical Internet Research” pokazują, że najczęściej wykorzystywanymi narzędziami są chatboty, wirtualni agenci i aplikacje mobilne. Wykorzystują one technologie od systemów opartych na regułach po duże modele językowe, takie jak GPT-3.5 i GPT-4. Choć wszystkie miały na celu symulację wywiadu motywacyjnego, jakość i rzetelność ocen była zróżnicowana.
Użytkownicy doceniali wygodę i strukturę systemów AI, ale często brakowało im «ludzkiego kontaktu» i złożonej dynamiki relacji, jaka występuje podczas poradnictwa twarzą w twarz – powiedział Mejia.
Większość badań nie analizowała długoterminowych efektów behawioralnych, a okresy obserwacji były krótkie. Tylko część interwencji wykazała rzeczywiste zmiany zachowań – większość skupiała się na czynnikach psychologicznych, takich jak gotowość do zmiany i poczucie zrozumienia. Niewiele badań opisywało także zabezpieczenia przed dezinformacją lub niewłaściwymi odpowiedziami AI.
Różnorodność uczestników i tematów
Badane grupy były zróżnicowane – obejmowały dorosłych, studentów i pacjentów z określonymi schorzeniami. Najczęściej chatboty wspierały osoby w rzucaniu palenia, ograniczaniu używania substancji psychoaktywnych, radzeniu sobie ze stresem czy innych zachowaniach prozdrowotnych.
Wnioski dla przyszłości opieki zdrowotnej
Eksperci podkreślają, że AI w coachingu zdrowotnym ma potencjał, ale wymaga jeszcze rzetelnych badań nad skutecznością i etyką.
Wraz z rozwojem interwencji zdrowotnych opartych na sztucznej inteligencji, przyszłe badania muszą koncentrować się na rzetelnej ocenie, przejrzystości i odpowiedzialności etycznej. Łącząc skalowalną technologię sztucznej inteligencji ze sprawdzonymi ramami behawioralnymi, możemy poszerzyć dostęp i lepiej wspierać pacjentów borykających się z wyzwaniami związanymi ze zmianą zachowania” – podkreślił Mejia.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Chatboty i wirtualni agenci AI mogą symulować wywiad motywacyjny, oferując wsparcie psychologiczne w obszarach takich jak rzucenie palenia czy redukcja stresu.
- Najczęściej wykorzystywane technologie to systemy regułowe oraz modele językowe GPT-3.5 i GPT-4, jednak ich zgodność z zasadami MI bywa zmienna.
- Użytkownicy cenią wygodę narzędzi AI, ale często wskazują na brak „ludzkiego kontaktu” i emocjonalnej głębi obecnej w tradycyjnej terapii.
- Brakuje badań długoterminowych; choć AI wykazuje potencjał w zwiększaniu gotowości do zmiany, niewiele projektów oceniło faktyczne, trwałe zmiany zachowań.
Źródło:
- Florida Atlantic University
- Journal of Medical Internet Research
