W Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie przeprowadzono zabieg, który może zmienić standardy leczenia nowotworów głowy i szyi. Zespół chirurgów Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi dokonał unikalnej w skali świata operacji rekonstrukcyjnej po radykalnym leczeniu raka przewodowego ślinianki przyusznej. To pierwsze w Polsce i jedno z pierwszych na świecie zastosowań unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego w rekonstrukcji nerwu twarzowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie elementy składają się na jednoczasową rekonstrukcję nerwu twarzowego po resekcji raka ślinianki.
- Dlaczego zastosowanie unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego może przyspieszyć regenerację.
- Jakie konsekwencje niesie ze sobą porażenie nerwu twarzowego i jak można im zapobiec.
- Co sprawia, że zabieg wykonany w NIO jest unikatowy w skali światowej.
Nowotwory głowy i szyi – wyzwanie wielowymiarowe
Leczenie onkologiczne w obrębie głowy i szyi wymaga wyjątkowego podejścia – operacje muszą łączyć onkologiczną radykalność z możliwie najlepszym efektem funkcjonalnym i estetycznym. Usunięcie ślinianek, nerwów czy struktur mimicznych niesie za sobą ogromne konsekwencje – od zaburzeń połykania, poprzez trudności w mowie, aż po deformacje twarzy i wykluczenie społeczne. Dlatego planowanie terapii w tej grupie chorych wymaga zespołu złożonego z doświadczonych chirurgów, onkologów i specjalistów mikrochirurgii rekonstrukcyjnej.
Radykalna resekcja i precyzyjna rekonstrukcja
Zespół chirurgów z NIO przeprowadził rozległą parotidektomię, obejmującą usunięcie ślinianki przyusznej z nerwem twarzowym, skórą i tkankami policzka oraz układem chłonnym szyi. Ubytek odtworzono z użyciem wolnego płata przednio-bocznego uda (ALTF) i unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego pobranego z gałęzi do mięśnia obszernego bocznego. W trakcie operacji wykonano trzy zespolenia naczyniowe i cztery zespolenia nerwowe w technice mikrochirurgicznej.
– Połączenie płata ALTF z unaczynionym przeszczepem nerwu ruchowego do mięśnia obszernego bocznego pozwoliło nam od razu zabezpieczyć ubytek i przywrócić drogi nerwowe dla mięśni mimicznych – mówi dr n. med. Jakub Zwoliński, Kierownik Oddziału Zabiegowego Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi.
Zastosowanie unaczynionego, ruchowego przeszczepu nerwu – zamiast klasycznych czuciowych kabli nerwowych – znacząco zwiększa szansę na szybszą i pełniejszą regenerację. Gałęzie do mięśnia obszernego bocznego są czysto ruchowe, mają wysoką gęstość włókien i przewidywalny przebieg anatomiczny.
– Ich liczne odgałęzienia umożliwiają całościową rekonstrukcję nerwu twarzowego, a unaczynienie przyspiesza i uwiarygadnia regenerację – tłumaczy dr Filip Kissin, chirurg szczękowo-twarzowy z Kliniki.
Funkcja i jakość życia – dlaczego ma znaczenie?
Porażenie nerwu twarzowego to dla pacjentów często dramatyczna zmiana – wpływa nie tylko na wygląd, ale też na codzienne czynności i relacje społeczne. Problemy z jedzeniem, ślinotok, brak możliwości domknięcia powieki czy asymetria twarzy prowadzą do izolacji, spadku samooceny i wycofania. W dłuższej perspektywie pojawiają się przykurcze, niekontrolowane ruchy mimiczne, a przewlekłe podrażnienie rogówki może doprowadzić do utraty wzroku.
Odtworzenie przewodzenia nerwowego już na etapie operacji pierwotnej ma szczególne znaczenie w przypadku konieczności wdrożenia radioterapii. Radioterapia utrudnia późniejszą regenerację nerwów, dlatego jednoczasowe zastosowanie unaczynionego przeszczepu daje istotną przewagę terapeutyczną.
– Dzięki zastosowanej technice dajemy pacjentom realną szansę nie tylko na lepszą ochronę tkanek po resekcji, ale przede wszystkim na czynnościową regenerację nerwu twarzowego – co bezpośrednio przekłada się na codzienne funkcjonowanie, komunikację i samopoczucie – podkreśla prof. dr hab. n. med. Andrzej Kawecki, kierownik Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi.
Główne wnioski
- W Narodowym Instytucie Onkologii przeprowadzono pionierski zabieg rekonstrukcji nerwu twarzowego z użyciem unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego po radykalnym leczeniu raka ślinianki przyusznej.
- Połączenie płata ALTF z unaczynionym przeszczepem nerwu pozwoliło jednocześnie odtworzyć ubytek tkanek oraz funkcję przewodzenia nerwowego, co ma kluczowe znaczenie dla mimiki i jakości życia pacjenta.
- Zastosowana technika mikrochirurgiczna obejmowała trzy zespolenia naczyniowe i cztery zespolenia nerwowe, umożliwiając pełną rekonstrukcję układu mimicznego.
- To jedna z pierwszych tego typu operacji na świecie i ważny krok dla rozwoju chirurgii rekonstrukcyjnej w Polsce – zarówno pod względem technologicznym, jak i klinicznym.
Źródło:
- NIO-PIB
