Lekarki pracujące na szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR) częściej niż ich koledzy zlecają badania laboratoryjne i obrazowe oraz podejmują decyzję o hospitalizacji pacjentów. Jednocześnie wyniki najnowszego badania przeprowadzonego przez UCLA Health wskazują, że dodatkowa diagnostyka równie często prowadzi do istotnych odkryć klinicznych, co sugeruje, że nie jest to przejaw nadmiernego wykorzystywania zasobów. Analiza opublikowana na łamach JAMA Internal Medicine rzuca nowe światło na różnice w podejmowaniu decyzji diagnostycznych przez lekarzy różnych płci i stawia pytania o wpływ niepewności diagnostycznej na praktykę kliniczną.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dowiesz się, dlaczego lekarki pracujące na szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR) częściej zlecają badania diagnostyczne i hospitalizują pacjentów niż lekarze.
- Poznasz wyniki badania UCLA Health opublikowanego w „JAMA Internal Medicine”, które objęło ponad 1,5 miliona wizyt na SOR.
- Zrozumiesz, dlaczego większa liczba badań nie musi oznaczać nadmiernej diagnostyki i jakie argumenty przedstawili autorzy badania.
- Dowiesz się, jakie pytania dotyczące niepewności diagnostycznej, awersji do ryzyka i jakości opieki stawiają naukowcy w kontekście przyszłych badań.
Ponad 1,5 miliona wizyt na SOR poddanych analizie
Badanie objęło ponad 1,5 miliona wizyt pacjentów – weteranów – na oddziałach ratunkowych. Naukowcy porównali decyzje podejmowane przez lekarki i lekarzy pracujących na tych samych oddziałach ratunkowych, dzięki czemu ograniczono wpływ różnic organizacyjnych czy lokalnych procedur.
Podejście takie pozwoliło skupić się na samym procesie podejmowania decyzji klinicznych. Co istotne, pacjenci trafiający na SOR zazwyczaj nie wybierają lekarza prowadzącego, dlatego ryzyko wystąpienia błędów wynikających z preferencji pacjentów było znacznie mniejsze niż w badaniach prowadzonych w podstawowej opiece zdrowotnej.
Lekarki częściej zlecają badania diagnostyczne
Analiza wykazała wyraźne różnice w podejściu do diagnostyki. W porównaniu z lekarzami mężczyznami, lekarki:
- zlecały od 3% do 5% więcej badań laboratoryjnych,
- wykonywały od 3% do 5% więcej badań obrazowych,
- hospitalizowały od 3% do 5% więcej pacjentów.
Na pierwszy rzut oka mogłoby to sugerować bardziej zachowawcze podejście do diagnostyki lub większe wykorzystanie dostępnych zasobów. Jednak autorzy badania podkreślają, że wyniki wymagają znacznie bardziej zniuansowanej interpretacji.
Więcej badań nie oznacza zbędnej diagnostyki
Jednym z najważniejszych wniosków badania jest fakt, że dodatkowo wykonywane badania równie często prowadziły do wykrycia istotnych nieprawidłowości, jak badania zlecane przez lekarzy mężczyzn. Oznacza to, że zwiększona liczba badań nie przekładała się na większy odsetek wyników prawidłowych lub niepotrzebnych procedur diagnostycznych.
Autorzy wskazują, że może to świadczyć o odmiennym sposobie radzenia sobie z niepewnością diagnostyczną, a nie o mniej efektywnym wykorzystaniu badań. Jak podkreśla Dan Ly, adiunkt medycyny w katedrze medycyny ogólnej i badań nad usługami zdrowotnymi w David Geffen School of Medicine na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles oraz VA Greater Los Angeles:
Nasze badania wykazały, że na oddziale ratunkowym lekarze płci żeńskiej i męskiej mogą inaczej podchodzić do niepewności diagnostycznej. Różnice te niekoniecznie oznaczają zbędną opiekę.
Hospitalizacje również były częstsze
Badacze sprawdzili również, czy większa liczba hospitalizacji mogła oznaczać częstsze przyjmowanie pacjentów bez wyraźnych wskazań medycznych. W tym celu przeanalizowano odsetek krótkich pobytów w szpitalu, które uznano za potencjalny wskaźnik niepotrzebnych hospitalizacji.
Wyniki okazały się zaskakujące. Pacjenci przyjmowani do szpitala przez lekarki nie byli bardziej narażeni na krótkie pobyty niż osoby hospitalizowane przez lekarzy mężczyzn. Sugeruje to, że decyzje o przyjęciu do szpitala były podobnie uzasadnione klinicznie.
Czy większa liczba badań wpływa na przeżywalność?
Autorzy badania sprawdzili również, czy bardziej intensywna diagnostyka przekłada się na niższą śmiertelność pacjentów. Takiego związku nie wykazano. Jak zaznacza główna autorka badania:
Nie stwierdziliśmy różnic w śmiertelności wynikających z tej dodatkowej opieki, ale wskaźniki śmiertelności nie oddają pełnego obrazu.
Badacze podkreślają, że sama śmiertelność jest stosunkowo mało czułym wskaźnikiem jakości opieki na oddziale ratunkowym. Nie uwzględnia bowiem wielu innych aspektów, takich jak trafność diagnozy, liczba przeoczonych schorzeń czy późniejsza jakość życia pacjentów.
Dlaczego lekarze mogą podejmować różne decyzje?
Autorzy publikacji nie próbują jednoznacznie wyjaśnić przyczyn zaobserwowanych różnic. Wskazują jednak kilka możliwych kierunków dalszych badań. Jedną z hipotez jest różny poziom awersji do ryzyka, który może wpływać na decyzję o zleceniu dodatkowych badań lub hospitalizacji. Możliwe znaczenie mogą mieć również:
- indywidualny styl podejmowania decyzji klinicznych,
- sposób oceny ryzyka pominięcia poważnej choroby,
- doświadczenia zawodowe,
- czynniki psychologiczne związane z pracą w warunkach dużej presji czasu.
Na obecnym etapie nie ma jednak wystarczających danych, aby wskazać, który z tych czynników odgrywa największą rolę.
Wyniki różnią się od wcześniejszych analiz?
Dotychczasowe badania sugerowały już, że kobiety wykonujące zawód lekarza częściej zlecają badania diagnostyczne. Dotyczyły one jednak głównie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Nowa analiza ma większą wartość poznawczą z kilku powodów.
Po pierwsze, obejmuje środowisko oddziałów ratunkowych, gdzie decyzje muszą być podejmowane szybko, często przy ograniczonej liczbie informacji. Po drugie, pacjenci trafiający na SOR zazwyczaj nie wybierają lekarza, co pozwala ograniczyć wpływ czynników zakłócających analizę. Dzięki temu badanie lepiej pokazuje rzeczywiste różnice w sposobie prowadzenia diagnostyki przez lekarzy różnych płci.
Co mogą przynieść kolejne badania?
Autorzy podkreślają, że obecne wyniki stanowią dopiero punkt wyjścia do dalszych analiz. Przyszłe badania powinny odpowiedzieć między innymi na pytania:
- czy większa liczba badań zmniejsza ryzyko błędnych diagnoz,
- jaki wpływ ma na bezpieczeństwo pacjentów,
- czy przekłada się na lepszą jakość życia po zakończeniu leczenia,
- które elementy procesu podejmowania decyzji odpowiadają za zaobserwowane różnice.
Takie dane mogą mieć znaczenie nie tylko dla praktyki klinicznej, ale również dla planowania szkoleń lekarzy oraz optymalizacji wykorzystania zasobów ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- Badanie UCLA Health, obejmujące ponad 1,5 miliona wizyt na szpitalnych oddziałach ratunkowych, wykazało, że lekarki zlecają o 3–5% więcej badań laboratoryjnych i obrazowych oraz hospitalizują o 3–5% więcej pacjentów niż lekarze.
- Dodatkowo wykonywane badania równie często prowadziły do wykrycia istotnych nieprawidłowości, co sugeruje, że większa liczba zlecanych badań była klinicznie uzasadniona.
- Pacjenci hospitalizowani przez lekarki nie byli bardziej narażeni na krótkie pobyty w szpitalu, które mogłyby świadczyć o niepotrzebnych przyjęciach, a jednocześnie nie odnotowano różnic w śmiertelności.
- Autorzy publikacji w „JAMA Internal Medicine” wskazują, że przyszłe badania powinny wyjaśnić, czy obserwowane różnice wynikają m.in. z odmiennego podejścia do niepewności diagnostycznej i awersji do ryzyka oraz jaki mają wpływ na jakość opieki nad pacjentami.
Źródło:
- https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/article-abstract/2851436
- University of California, Los Angeles
