Postęp w onkologii wydłuża przeżycie pacjentów, ale coraz wyraźniej ujawnia też powikłania leczenia. Jednym z najpoważniejszych pozostaje uszkodzenie mięśnia sercowego wywołane chemioterapią. W Polsce ruszyło badanie EMPACT, które ma sprawdzić, czy znany lek kardiologiczny może ograniczyć to ryzyko. Projekt realizuje Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie przy wsparciu Agencji Badań Medycznych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie ryzyko kardiotoksyczności wiąże się z terapią antracyklinami.
- Na czym polega projekt EMPACT i jak został zaprojektowany.
- Dlaczego empagliflozyna może działać kardioprotekcyjnie.
- Jakie znaczenie mogą mieć wyniki badania dla praktyki klinicznej.
Kardiotoksyczność – realne ograniczenie terapii onkologicznej
Nowoczesne leczenie przeciwnowotworowe zwiększa szanse pacjentów, ale niesie też ryzyko działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego. Kardiotoksyczność może prowadzić do rozwoju niewydolności serca zarówno w trakcie terapii, jak i wiele lat po jej zakończeniu.
– Kardiotoksyczność terapii onkologicznych stanowi obecnie jeden z najważniejszych problemów współczesnej kardioonkologii, ponieważ może uniemożliwić dokończenie optymalnego leczenia przeciwnowotworowego oraz negatywnie wpływać na odległe rokowanie pacjentów – wskazuje dr n. med. Anna Borowiec, główna badaczka projektu.
Problem dotyczy szczególnie terapii opartych na antracyklinach. Ich skuteczność jest dobrze udokumentowana, ale wyższe dawki zwiększają ryzyko uszkodzenia mięśnia sercowego. W efekcie lekarze często muszą balansować między skutecznością leczenia nowotworu a bezpieczeństwem kardiologicznym.
EMPACT – badanie na styku kardiologii i onkologii
Projekt EMPACT (EMPAgliflozin in prevention of chemotherapy-related CardioToxicity) wpisuje się w rozwój kardioonkologii, której celem jest ograniczenie powikłań sercowo-naczyniowych u pacjentów onkologicznych.
Badanie ma charakter prospektywny, randomizowany i podwójnie zaślepiony, z kontrolą placebo. Taka konstrukcja pozwala na obiektywną ocenę skuteczności terapii. Do projektu włączono 220 pacjentów kwalifikowanych do leczenia antracyklinami, bez wcześniejszej niewydolności serca.
Uczestnicy zostali podzieleni na dwie grupy:
- jedna otrzymuje empagliflozynę w dawce 10 mg raz dziennie,
- druga – placebo.
Terapia rozpoczyna się przed pierwszą dawką chemioterapii i trwa rok, a następnie pacjenci są obserwowani przez kolejne 12 miesięcy.
Dlaczego empagliflozyna?
Empagliflozyna to inhibitor SGLT-2, początkowo stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. W ostatnich latach wykazano jej korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, w tym redukcję ryzyka hospitalizacji i zgonów sercowo-naczyniowych.
– Empagliflozyna należy do inhibitorów SGLT2, które w ostatnich latach wykazały wysoką skuteczność w leczeniu i profilaktyce niewydolności serca, także u pacjentów bez cukrzycy. W licznych badaniach klinicznych udowodniono, że zmniejszają ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca oraz poprawiają funkcję lewej komory – wyjaśnia dr Anna Borowiec.
Badaczka zwraca uwagę również na mechanizmy biologiczne, które mogą ograniczać uszkodzenia serca wywołane chemioterapią – chodzi m.in. o redukcję stresu oksydacyjnego, działanie przeciwzapalne oraz wpływ na funkcję mitochondriów.
Szeroka diagnostyka i dwuletnia obserwacja
Projekt zakłada kompleksową ocenę kardiologiczną. Pacjenci pozostają pod stałą opieką specjalistów, a diagnostyka obejmuje:
- badania laboratoryjne z oceną biomarkerów sercowych,
- EKG i echokardiografię,
- ocenę jakości życia,
- rezonans magnetyczny serca wykonywany przed leczeniem i po roku.
Badanie EMPACT zaprojektowano tak, aby porównać dwie możliwie podobne grupy pacjentów leczonych onkologicznie i ocenić, czy dodanie empagliflozyny pozwala lepiej zachować funkcję serca w trakcie ekspozycji na antracykliny – wyjaśnia dr Borowiec.
Głównym punktem końcowym jest zapobieganie dysfunkcji skurczowej lewej komory. Analizowane będą także inne zdarzenia sercowo-naczyniowe, takie jak zawał, udar czy zgony.
Możliwe znaczenie dla praktyki klinicznej
Jeśli wyniki badania potwierdzą skuteczność empagliflozyny w ochronie serca, może to przełożyć się na zmianę standardów postępowania u pacjentów leczonych antracyklinami.
– Oznaczałoby to pojawienie się dobrze udokumentowanej i stosunkowo łatwej do wdrożenia strategii ochrony serca u pacjentów leczonych antracyklinami – ocenia dr Borowiec.
Istotne jest także to, że lek jest już szeroko stosowany w praktyce klinicznej, co może przyspieszyć jego ewentualne wdrożenie w nowym wskazaniu.
Główne wnioski
- Badanie EMPACT obejmuje 220 pacjentów leczonych antracyklinami i wykorzystuje randomizację oraz podwójne zaślepienie.
- Empagliflozyna w dawce 10 mg dziennie jest testowana jako potencjalna metoda ograniczenia kardiotoksyczności.
- Obserwacja pacjentów trwa łącznie 24 miesiące i obejmuje zaawansowaną diagnostykę, w tym rezonans serca.
- Wyniki mogą wpłynąć na standardy leczenia i poprawić bezpieczeństwo terapii onkologicznej w Polsce.
Źródło:
- https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3527,Czy-lek-stosowany-w-niewydolnosci-serca-moze-chronic-serce-pacjentow-onkologiczn.html
