Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji – w szczególności narzędzi generatywnych – zmienia sposób, w jaki ludzie komunikują się, podejmują decyzje i szukają wsparcia emocjonalnego. Coraz częściej AI staje się „pierwszym kontaktem” w momentach kryzysu psychicznego, zwłaszcza wśród młodszych użytkowników. W odpowiedzi na te wyzwania ponad 30 międzynarodowych ekspertów spotkało się na warsztatach organizowanych przez Delft Digital Ethics Centre (DDEC) przy wsparciu WHO, aby wypracować kierunki odpowiedzialnego rozwoju tej technologii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego rosnące wykorzystanie sztucznej inteligencji w kontekście wsparcia emocjonalnego budzi nowe wyzwania dla zdrowia psychicznego
- Jakie zagrożenia i szanse wiążą się z wykorzystaniem generatywnej AI w codziennym życiu użytkowników
- Jakie trzy kluczowe rekomendacje wypracowali eksperci dotyczące regulacji i projektowania systemów AI
- Jaką rolę odgrywa WHO i globalne konsorcja w tworzeniu standardów odpowiedzialnej sztucznej inteligencji w ochronie zdrowia
Sztuczna inteligencja w zdrowiu psychicznym – moment przełomowy
Warsztaty, które odbyły się 29 stycznia 2026 roku jako wydarzenie poprzedzające India AI Impact Summit, zgromadziły przedstawicieli środowisk naukowych, klinicznych, regulacyjnych i technologicznych. Dyskusje koncentrowały się wokół rosnącego wpływu AI na zdrowie psychiczne użytkowników. Dr Alain Labrique z WHO podkreślił:
W miarę jak sztuczna inteligencja coraz częściej wchodzi w interakcje z ludźmi w chwilach emocjonalnej wrażliwości, my, jako WHO i jej interesariusze, musimy zadbać o to, aby te systemy były projektowane i zarządzane z uwzględnieniem bezpieczeństwa, odpowiedzialności i dobrostanu człowieka.
Zwrócono uwagę, że narzędzia AI – często projektowane bez uwzględnienia kontekstu klinicznego – są wykorzystywane jako źródło wsparcia emocjonalnego, co może prowadzić do nieprzewidzianych konsekwencji.
Generatywna AI a zdrowie psychiczne – niedoszacowane ryzyko
Jednym z głównych problemów jest fakt, że tempo wdrażania technologii znacząco wyprzedza tempo badań nad jej wpływem na zdrowie psychiczne. Jak zauważył Sameer Pujari:
Jesteśmy w przełomowym momencie. Tempo wdrażania sztucznej inteligencji w codziennym życiu znacznie przewyższa inwestycje w zrozumienie jej wpływu na zdrowie psychiczne. Zniwelowanie tej luki wymaga skoordynowanych działań i dedykowanych zasobów zarówno ze strony sektora publicznego, jak i prywatnego.
Eksperci wskazują m.in. na ryzyko:
- uzależnienia emocjonalnego od systemów AI,
- błędnych interpretacji stanu psychicznego użytkownika,
- zastępowania profesjonalnej pomocy klinicznej narzędziami niezweryfikowanymi.
Trzy kluczowe rekomendacje ekspertów
W wyniku warsztatów wypracowano trzy główne kierunki działań, które mają stanowić fundament odpowiedzialnego wdrażania AI w kontekście zdrowia psychicznego.
1. AI jako kwestia zdrowia publicznego
Eksperci podkreślili, że wykorzystanie generatywnej sztucznej inteligencji powinno być traktowane jako problem zdrowia publicznego. Oznacza to konieczność zaangażowania:
- rządów,
- systemów ochrony zdrowia,
- sektora technologicznego.
Co istotne, dotyczy to nie tylko narzędzi projektowanych dla zdrowia psychicznego, ale wszystkich systemów AI wpływających na użytkowników.
2. Włączenie zdrowia psychicznego do oceny technologii
Kolejnym krokiem powinno być systematyczne uwzględnianie wpływu AI na zdrowie psychiczne w procesach oceny i monitorowania technologii. Jak podkreślono podczas warsztatów:
Potrzebujemy niezależnych inwestycji, aby przetestować te efekty.
Analizy powinny obejmować zarówno krótkoterminowe efekty kliniczne, jak i długofalowe konsekwencje, takie jak zmiany zachowań czy uzależnienia.
3. Projektowanie z udziałem użytkowników i ekspertów
Trzecia rekomendacja dotyczy sposobu tworzenia narzędzi AI. Systemy wspierające zdrowie psychiczne powinny być:
- projektowane we współpracy z klinicystami,
- współtworzone z osobami z doświadczeniem kryzysów psychicznych,
- dostosowane do kontekstu kulturowego i językowego.
Dr Kenneth Carswell zaznaczył:
Minimalizacja ryzyka dla zdrowia psychicznego, jakie generatywna sztuczna inteligencja stwarza, przy jednoczesnym maksymalizowaniu korzyści, wymaga połączenia głosów osób najbardziej dotkniętych, wiedzy klinicznej i badawczej, ram zarządzania i regulacji oraz danych, aby lepiej zrozumieć problem.
WHO i centra współpracy – fundament globalnych standardów
Warsztaty pokazały rosnącą rolę Centrów Współpracy WHO jako kluczowego mechanizmu tworzenia standardów odpowiedzialnej AI. Dr Stefan Buijsman podkreślił:
Jako Centrum Współpracy WHO możemy zwiększyć swój wpływ, współpracując z ekspertami z całego świata, ekspertami dziedzinowymi i rządami.
Dzięki tej strukturze możliwe jest:
- tworzenie wytycznych opartych na dowodach,
- integracja wiedzy z różnych dziedzin,
- budowanie globalnych standardów etycznych i regulacyjnych.
Globalne konsorcjum AI w zdrowiu – kolejny krok
WHO rozpoczęła budowę Konsorcjum Centrów Współpracy ds. Sztucznej Inteligencji w Ochronie Zdrowia. Inicjatywa ta ma na celu:
- wsparcie państw w odpowiedzialnym wdrażaniu AI,
- rozwój infrastruktury współpracy międzynarodowej,
- zapewnienie, że technologie będą odpowiadały na potrzeby zróżnicowanych populacji.
Spotkanie inauguracyjne konsorcjum odbyło się w marcu 2026 roku w TU Delft, gdzie ustalono wspólne priorytety i kierunki działań.
Wyzwania na przyszłość – między innowacją a odpowiedzialnością
Rozwój sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia psychicznego stawia przed systemami ochrony zdrowia nowe wyzwania. Kluczowe pozostaje znalezienie równowagi pomiędzy innowacją a bezpieczeństwem. Niezbędne będą:
- dalsze badania nad wpływem AI na zdrowie psychiczne,
- rozwój regulacji i standardów etycznych,
- edukacja użytkowników i profesjonalistów.
Główne wnioski
- Ponad 30 międzynarodowych ekspertów podczas warsztatów DDEC i WHO wskazało konieczność traktowania AI jako elementu zdrowia publicznego.
- Tempo wdrażania generatywnej AI przewyższa tempo badań nad jej wpływem, co zwiększa ryzyko niekontrolowanych skutków dla zdrowia psychicznego.
- Kluczowe znaczenie ma włączenie zdrowia psychicznego do oceny technologii AI, w tym monitorowanie długoterminowych efektów, takich jak uzależnienie emocjonalne.
- WHO rozwija globalne konsorcjum AI w zdrowiu, które ma wspierać państwa w odpowiedzialnym wdrażaniu technologii opartych na dowodach i etyce.
Źródło:
- WHO
