Polska utrzymała 2. miejsce wśród państw Grupy Wyszehradzkiej w indeksie Access GAP 2026, oceniającym dostęp do innowacyjnych terapii i diagnostyki. Najnowsze dane pokazują jednocześnie wyraźny kontrast między poprawą refundacji w wybranych obszarach a wydłużającym się czasem oczekiwania pacjentów na dostęp do leczenia. Mocną stroną Polski pozostaje onkologia i część chorób rzadkich, natomiast nadal słabo wypadają choroby przewlekłe, szczególnie kardiologia i cukrzyca.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak Polska wypadła w indeksie Access GAP 2026 na tle krajów V4.
- Które obszary terapii i diagnostyki są najmocniejszą stroną polskiego systemu.
- Dlaczego czas od rejestracji leku do refundacji pozostaje jednym z głównych wyzwań.
- Jakie znaczenie mają kardiologia, cukrzyca i choroby przewlekłe w najnowszej edycji indeksu.
Polska utrzymała 2. miejsce w krajach V4
Według danych platformy Access GAP 2026 Polska osiągnęła wynik 58,5 pkt. w indeksie KPI. Rok wcześniej było to 61,5 pkt., jednak autorzy raportu wskazują, że spadek jest przede wszystkim efektem zmian metodologicznych, a nie pogorszenia sytuacji refundacyjnej.
Liderem regionu pozostają Czechy z wynikiem 62,5 pkt. Polska zajęła 2. miejsce przed Węgrami i Słowacją, które uzyskały odpowiednio 52,9 pkt. i 52,1 pkt.
– Tegoroczne dane Access GAP 2026 pokazują dwa równoległe obrazy polskiego systemu ochrony zdrowia. Z jednej strony Polska utrzymuje silną pozycję w regionie V4 i pozostaje liderem w onkologii — co potwierdza, że w wybranych obszarach potrafimy skutecznie przekładać innowacje na decyzje refundacyjne. Z drugiej strony rośnie ryzyko, że pacjenci nie odczują pełnych korzyści z postępu medycyny, jeśli nadal będzie wydłużać się czas od rejestracji do refundacji – podkreśla Michał Byliniak, Dyrektor generalny INFARMA.
W perspektywie czterech lat Polska zanotowała jedną z największych popraw w regionie. W pierwszej edycji indeksu z 2022 r. wynik wynosił około 42 pkt., co plasowało Polskę na końcu zestawienia V4.
Warto zwrócić uwagę, że Polska była jedynym krajem regionu, w którym odnotowano wzrost wskaźników dotyczących nowych refundacji względem poprzedniego roku.
– Jednocześnie musimy patrzeć na dostęp do innowacji w znacznie szerszym kontekście: spadku konkurencyjności Europy w obszarze badań i rozwoju oraz narastającej presji globalnej, w tym zmian w polityce USA takich jak podejście typu „Most Favoured Nation”, które mogą przełożyć się na warunki inwestowania i wyceny innowacyjnych terapii. Jeżeli Europa nie zbuduje stabilnych i przewidywalnych ram dla innowacji, coraz większa część przełomowych technologii będzie powstawać i trafiać do pacjentów poza naszym kontynentem – a to uderzy zarówno w bezpieczeństwo zdrowotne, jak i potencjał gospodarczy – mówi Byliniak.
Zmiany metodologiczne wpłynęły na wyniki
Tegoroczna edycja Access GAP objęła istotne zmiany metodologiczne. Z analizy wyłączono rdzeniowy zanik mięśni (SMA), uznając ten obszar za dobrze zabezpieczony terapeutycznie w krajach V4.
Jednocześnie do modelu włączono kardiologię i choroby pokrewne, zastępując wcześniejszy obszar choroby Parkinsona. Według autorów raportu miało to lepiej odzwierciedlać aktualne wyzwania epidemiologiczne i rozwój nowych terapii.
Zmiany metodologiczne obniżyły wyniki wszystkich państw V4.
Polska liderem regionu w onkologii
Najlepsze wyniki Polska osiągnęła w onkologii. Wskaźnik dla tego obszaru wzrósł z 65 pkt. do 67 pkt., co dało Polsce pozycję lidera wśród państw Grupy Wyszehradzkiej.
Największą poprawę odnotowano w leczeniu raka jajnika. Wynik zwiększył się z 69,2 pkt. do 78,7 pkt. W 2025 r. refundacją objęto w Polsce dwa leki stosowane w tym wskazaniu, które nadal nie są finansowane publicznie w pozostałych państwach V4.
Widoczna poprawa dotyczy również hematoonkologii. W ostrej białaczce szpikowej (AML) wynik wzrósł z 65,1 pkt. do 71 pkt. Wiąże się to m.in. z większą dostępnością terapii i wzrostem liczby pacjentów objętych leczeniem.
Choroby rzadkie nadal z relatywnie dobrym wynikiem
W obszarze chorób rzadkich Polska uzyskała 64 pkt. wobec 72 pkt. rok wcześniej. Także tutaj wpływ na zmianę miało wyłączenie SMA z monitoringu.
Mimo spadku Polska nadal utrzymała pozycję lidera lub współlidera regionu. Wyprzedziła Węgry i Słowację, a Czechom ustąpiła jedynie o 2 pkt.
Choroby przewlekłe pozostają największym problemem
Najsłabiej Polska wypadła w obszarze chorób powszechnych. Wynik spadł z 47,6 pkt. do 45,8 pkt.
Szczególnie słabo oceniono cukrzycę oraz choroby kardiologiczne i pokrewne. W przypadku cukrzycy widoczna jest wprawdzie stopniowa poprawa – wynik wzrósł z 41 pkt. do 44 pkt. – jednak nadal utrzymuje się wyraźna dysproporcja względem onkologii czy części chorób rzadkich.
Nowym obszarem analizowanym w Access GAP 2026 była kardiologia. Dane pokazują, że Polska i Czechy wypadły tutaj słabiej niż Węgry i Słowacja. W przypadku niewydolności serca spośród czterech terapii zarejestrowanych w latach 2010-2025 w Polsce dostępne są obecnie dwie.
Raport wskazuje również na ograniczoną realną dostępność diagnostyki genetycznej w kierunku hipercholesterolemii rodzinnej, mimo formalnego finansowania badań ze środków publicznych.
Coraz dłuższy czas od rejestracji do refundacji
Jednym z głównych problemów wskazanych w Access GAP 2026 pozostaje wydłużający się czas oczekiwania na refundację nowych terapii.
Średni czas od rejestracji leku do refundacji w państwach V4 wynosi obecnie 1108 dni. W Polsce wskaźnik jest jeszcze wyższy i sięga 1211 dni, czyli około 3,3 roku. Jak widać poprawa wskaźników refundacyjnych nie zawsze przekłada się na szybki dostęp pacjentów do leczenia zgodnego z aktualnymi standardami medycznymi.
Problemy dotyczą również diagnostyki. W obszarze astmy wynik spadł z 65,1 pkt. do 58,4 pkt. Autorzy analizy wskazują m.in. na wydłużający się czas oczekiwania na spirometrię.
INFARMA: zdrowie powinno być traktowane jak inwestycja
Dyrektor generalny INFARMA zwrócił również uwagę na rosnącą konkurencję globalną w obszarze badań i rozwoju oraz znaczenie prac nad Polityką Lekową 2.0 i zmianami refundacyjnymi w Polsce.
– Dlatego tak ważne są obecne prace nad Polityką Lekową 2.0 i zmianami w refundacji – to moment, w którym możemy wzmocnić przewidywalność decyzji, skrócić czas dostępu i lepiej powiązać cele zdrowotne z rozwojowymi oraz przemysłowymi. Nowy strategiczny dokument powinien wprost adresować te wyzwania geopolityczne i europejskie, bo dziś polityka lekowa to nie tylko kwestia organizacji systemu, ale element odporności państwa. Zdrowie to inwestycja, nie koszt – a szybsza diagnostyka i wcześniejsze leczenie oznaczają mniej hospitalizacji, mniej powikłań i realne korzyści dla pacjentów, gospodarki oraz bezpieczeństwa kraju – dodaje dyrektor generalny.
Access GAP analizuje dostęp do terapii i diagnostyki
Platforma Access GAP porównuje dostęp do innowacyjnych terapii i diagnostyki w Polsce, Czechach, na Węgrzech i Słowacji.
Indeks KPI uwzględnia osiem elementów, m.in. czas dostępu do refundacji, zgodność z wytycznymi klinicznymi, refundację testów molekularnych, rzeczywiste wykorzystanie nowych terapii oraz dostęp do zaawansowanej diagnostyki.
Projekt obejmuje dane dotyczące chorób onkologicznych, rzadkich oraz przewlekłych.
Główne wnioski
- Polska utrzymała 2. miejsce wśród krajów V4 w indeksie Access GAP 2026, osiągając 58,5 pkt.
- Najmocniejszym obszarem pozostaje onkologia – Polska uzyskała tu 67 pkt. i utrzymała pozycję lidera regionu.
- Pacjenci w Polsce czekają na refundację średnio 1211 dni, czyli około 3,3 roku od rejestracji leku.
- Najsłabsze wyniki dotyczą chorób powszechnych, szczególnie cukrzycy oraz chorób kardiologicznych i pokrewnych.
Źródło:
- INFARMA / oprac. TK
