Rak jelita grubego to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów w krajach rozwiniętych. Szczególnie narażeni są na niego pacjenci cierpiący na choroby zapalne jelit, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna. Mimo że nie u każdego chorego rozwinie się nowotwór, dotychczasowe metody monitorowania ryzyka były ograniczone.
Teraz, dzięki przełomowemu testowi DNA, brytyjscy naukowcy stworzyli narzędzie, które pozwala z 90-procentową dokładnością przewidzieć ryzyko raka jelita grubego u pacjentów z chorobą zapalną jelit w ciągu najbliższych pięciu lat. To ogromny krok w stronę spersonalizowanej medycyny i wczesnej diagnostyki, który może uratować życie wielu osób.
Choroby zapalne jelit a ryzyko raka jelita grubego
Choroby zapalne jelit to przewlekłe schorzenia o podłożu autoimmunologicznym, w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki przewodu pokarmowego. Stan zapalny może prowadzić do poważnych powikłań, a jednym z najgroźniejszych jest właśnie rozwój nowotworu.
Dwa najczęstsze schorzenia tej grupy to:
- Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) – choroba obejmuje powierzchniowy stan zapalny błony śluzowej jelita grubego, który może prowadzić do powstawania wrzodów i krwawień.
- Choroba Leśniowskiego-Crohna – przewlekłe zapalenie, które może objąć dowolny odcinek przewodu pokarmowego, choć najczęściej lokalizuje się w jelicie krętym i jelicie grubym. Zapalenie często sięga w głąb ścian jelita, co może prowadzić do poważnych powikłań.
Pacjenci z chorobą zapalną jelit znajdują się w grupie wysokiego ryzyka nowotworu. Zmiany przedrakowe mogą przekształcić się w nowotwór z 30-procentowym prawdopodobieństwem w ciągu 10 lat.
Jak działa nowy test DNA?
Naukowcy z Institute of Cancer Research w Londynie opracowali test DNA, który pozwala przewidzieć ryzyko rozwoju raka jelita grubego w ciągu 5 lat u pacjentów z chorobą zapalną jelit.
Na czym polega badanie? Otóż do analizy wykorzystuje się próbkę tkanki pobranej z jelita.
Odczytywane są mutacje genetyczne i zmiany epigenetyczne, które mogą sygnalizować rozwój nowotworu. Następnie zaś sztuczna inteligencja analizuje wyniki i ocenia ryzyko nowotworu z 90-procentową skutecznością.
Obecnie test wymaga pobrania próbki tkanki jelita, jednak badacze pracują nad wersją bazującą na próbce krwi, co znacznie ułatwi dostęp do badań przesiewowych.
Czy nowy test zmieni sposób leczenia?
Jak zaznacza jeden z autorów tego badania prof. Trevor Graham z Institute of Cancer Research w Londynie, u większości pacjentów z chorobą Leśniewskiego-Crohna, a także wrzodziejącym zapalenie jelita grubego nie rozwinie się rak jelita grubego:
Jednak ci, u których zostaną wykryte zmiany przednowotworowe w jelicie grubym, mają przed sobą trudną do podjęcia decyzję.
Pacjenci z wykrytymi zmianami przednowotworowymi muszą bowiem wybrać, czy od razu chcą operacyjnie usunąć fragment jelita (może zapobiec nowotworowi, ale jest poważnym zabiegiem, który obniża komfort życia), czy też może chcą regularnie monitorować zmiany (pozwala to uniknąć operacji, ale niesie ryzyko przeoczenia momentu, gdy nowotwór zaczyna się rozwijać).
Jak wyjaśnia prof. Trevor Graham:
Żadna z tych opcji nie jest komfortowa.
Nowy test może zatem znacząco ułatwić decyzję, pozwalając pacjentom i lekarzom na lepsze dopasowanie strategii leczenia.
Źródło:
- PAP
