Wielka Brytania i Stany Zjednoczone ogłosiły „przełomową” umowę handlową, która ma zmienić globalny układ sił w sektorze farmaceutycznym. Porozumienie przewiduje zerowe cła na produkty farmaceutyczne eksportowane z Wielkiej Brytanii do USA, a w zamian Londyn zobowiązuje się do 25% podwyżki cen netto nowych leków finansowanych przez NHS oraz reformy systemu oceny opłacalności terapii. Zdaniem rządów obu krajów, porozumienie ma stworzyć korzystniejsze warunki dla innowacji i dostępu pacjentów do nowoczesnych terapii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie elementy obejmuje umowa USA–Wielka Brytania o zerowym cle na produkty farmaceutyczne i dlaczego została uznana za „przełomową”.
- W jaki sposób porozumienie zmienia zasady wyceny leków dla NHS – w tym podwyżkę cen netto o 25% oraz reformę VPAG i NICE.
- Jakie korzyści i inwestycje deklarują globalne firmy farmaceutyczne, m.in. Bristol Myers Squibb, oraz jakie obawy branży zostały złagodzone.
- Jakie skutki gospodarcze i polityczne porozumienie może mieć dla europejskiego i międzynarodowego rynku leków, zwłaszcza w kontekście decyzji UE o 15% cle.
Przełomowa umowa – na czym polega porozumienie?
Porozumienie obejmuje szeroki zakres produktów: leki, substancje czynne, technologie medyczne i innowacyjne terapie, które – zgodnie z komunikatem – będą zwolnione z taryf sektorowych na podstawie sekcji 232 oraz przyszłych taryf krajowych wynikających z sekcji 301. Według stanowiska USA:
Stany Zjednoczone nie będą nakładać ceł na produkty farmaceutyczne pochodzące z Wielkiej Brytanii ani zwalczać brytyjskich praktyk cenowych w branży farmaceutycznej – zapisano we wspólnym komunikacie Biura Przedstawiciela Handlowego USA (USTR), Departamentu Handlu oraz Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej.
Zwolnienia obowiązują przez trzy lata, a Londyn w zamian zobowiązuje się do zwiększenia wydatków NHS oraz reformy programu VPAG, który wpływa na ceny leków markowych. Brytyjski minister nauki, Patrick Vallance, podkreślił skalę zmian:
To przełomowa umowa.
Wyższe ceny leków w NHS i zmiany w VPAG
Najważniejszym elementem ustępstw Wielkiej Brytanii jest zgoda na 25% wzrost ceny netto nowych leków kupowanych przez NHS. Ma to stanowić odpowiedź na wieloletnie naciski USA, które domagały się bardziej zbliżonych do amerykańskich cen leków w bogatych krajach Europy.
Rząd WB zobowiązał się również, że koncesje obejmujące portfolio leków w ramach VPAG nie będą w praktyce obniżać cen nowych terapii. USTR podkreślił, że Wielka Brytania zgodziła się także na obniżenie stawki rabatu VPAG do 15% w 2026 r., co ma wzmocnić przewidywalność rynku dla koncernów.
Reformy w NICE: wyższy próg opłacalności leków
Jednym z najbardziej przełomowych elementów porozumienia jest zmiana sposobu oceny wartości terapii przez brytyjski NICE. Próg opłacalności leków oparty na QALY wzrośnie z 30 000 do 35 000 funtów. Według rządu:
Zmiany w NICE pozwolą dotrzymać kroku otoczeniu handlowemu i ekonomicznemu, w którym obecnie działają firmy farmaceutyczne.
Reforma ma umożliwić zatwierdzanie terapii wcześniej odrzucanych – jak m.in. nowe leki na Alzheimera czy nowoczesne terapie onkologiczne. Liz Kendall, minister ds. nauki i technologii, zauważa:
To rozwiązanie poszerza możliwości dostępu do najnowocześniejszych leków, a także zapewnia wykwalifikowane miejsca pracy w kraju.
Reakcje rynku: ulga w sektorze farmaceutycznym
Eksperci oceniają, że zmiany mogą stać się impulsem dla odbudowy pozycji Wielkiej Brytanii w naukach przyrodniczych, po roku pełnym niekorzystnych prognoz i wycofywanych inwestycji. Janet Beal z GlobalData stwierdziła:
Rozwiązanie długotrwałych problemów z brytyjskim programem ograniczania kosztów leków markowych (VPAG), zwiększenie wydatków Wielkiej Brytanii na leki NHS oraz złagodzenie ograniczeń NICE dotyczących opłacalności byłoby bardzo korzystne dla brytyjskiego sektora farmaceutycznego, ponieważ stworzyłoby sprzyjające środowisko handlowe.
Dodała także, że zmiany mogą przyczynić się do „pozytywnej zmiany pozycji Wielkiej Brytanii jako priorytetowego rynku wprowadzania nowych produktów na rynek oraz do powrotu inwestycji w prace badawczo-rozwojowe.” Chris Boerner, CEO Bristol Myers Squibb, zapowiedział natomiast:
Biorąc pod uwagę zobowiązania Wielkiej Brytanii i zwiększone inwestycje w innowacyjne leki stanowiące podstawę tej umowy, BMS przewiduje, że będzie w stanie zainwestować ponad 500 mln USD w ciągu najbliższych pięciu lat.
Richard Torbett, szef ABPI, dodał:
Umowa jest ważnym krokiem w kierunku zapewnienia pacjentom dostępu do innowacyjnych leków (…) Te zobowiązania stanowią początek rozwiązywania obaw branży dotyczących dostępu NHS do leków oraz rekordowo wysokiego i nieprzewidywalnego wskaźnika płatności w Wielkiej Brytanii.
USA kontynuują strategię bilateralnych umów handlowych
Według ekspertów amerykańska administracja dąży do jak najszerszego zawierania szczegółowych porozumień przed spodziewanym orzeczeniem Sądu Najwyższego dotyczącym legalności szerokich ceł nałożonych przez prezydenta Donalda Trumpa. Ryan Majerus, partner w kancelarii King & Spalding, komentuje:
Im więcej uda im się zmusić kraje do zawierania umów, tym lepiej dla nich. Im bardziej konkretne będą te umowy, tym trudniej będzie krajom przyjść i powiedzieć: ‘Nie podoba nam się nasza umowa. Chcemy ją zerwać.
USA zapowiedziały, że w razie potrzeby wykorzystają inne podstawy prawne (sekcja 232 ustawy o ekspansji handlu oraz sekcja 301 ustawy o handlu), aby utrzymać przyszłe mechanizmy taryfowe.
Reakcja Unii Europejskiej
W tle porozumienia pojawiają się konsekwencje geopolityczne. UE w lipcu 2025 r. zgodziła się zapłacić 15% cło na produkty farmaceutyczne eksportowane do USA, co czyni umowę brytyjsko-amerykańską wyjątkowo korzystną na tle europejskich konkurentów. Brytyjskie Izby Handlowe podsumowały:
Produkty farmaceutyczne stanowią jedną piątą wartości całego brytyjskiego eksportu do USA, a Wielka Brytania zawarła teraz umowę, jaką osiągnęło niewiele innych państw, co daje nam wyraźną przewagę.
Główne wnioski
- USA i Wielka Brytania wprowadzają zerowe cła na leki, substancje czynne i technologie medyczne. Zwolnienie z taryf (sekcje 232 i 301) obowiązuje przez trzy lata.
- W zamian Londyn zgodził się na 25% wzrost ceny netto nowych leków finansowanych przez NHS oraz na reformę systemu VPAG, w tym obniżenie wskaźnika rabatowego do 15% w 2026 r.
- NICE podniesie próg opłacalności z 30 000 do 35 000 funtów za QALY, co ma umożliwić dopuszczenie terapii wcześniej odrzucanych ze względów ekonomicznych.
- Firmy farmaceutyczne deklarują zwiększone inwestycje – m.in. Bristol Myers Squibb zapowiada ponad 500 mln USD w ciągu pięciu lat – a branża ocenia porozumienie jako krok poprawiający dostęp do innowacyjnych terapii i atrakcyjność rynku brytyjskiego.
Źródło:
- ohttps://www.gov.uk/government/news/landmark-uk-us-pharmaceuticals-deal-to-safeguard-medicines-access-and-drive-vital-investmentfor-uk-patients-and-businesses
