Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała pierwsze w historii globalne wytyczne dotyczące leczenia cukrzycy w ciąży – schorzenia, które dotyka około jednej na sześć ciąż, czyli 21 milionów kobiet rocznie. Publikacja przedstawia kompleksowy plan działań oparty na potrzebach zdrowotnych kobiet oraz dowodach naukowych. Wytyczne mają służyć jako narzędzie wzmacniające systemy opieki zdrowotnej na całym świecie i zapobiegać powikłaniom, które nadal stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia matek i ich dzieci.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie znaczenie mają pierwsze globalne wytyczne WHO dotyczące leczenia cukrzycy w ciąży i kogo obejmują.
- Jakie są cztery kluczowe filary nowych zaleceń, w tym opieka indywidualna, monitorowanie glukozy i spersonalizowane leczenie.
- Dlaczego cukrzyca w ciąży stanowi rosnące wyzwanie zdrowotne i jakie powikłania grożą matkom oraz dzieciom.
- Jak WHO chce zintegrować opiekę diabetologiczną z rutynową opieką prenatalną, szczególnie w krajach o ograniczonych zasobach.
Cukrzyca w ciąży – globalne wyzwanie zdrowotne
Cukrzyca występująca w okresie ciąży, jeśli nie jest odpowiednio leczona i monitorowana, znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia stanów zagrażających życiu. Do najpoważniejszych należą m.in. stan przedrzucawkowy, urodzenie martwego dziecka oraz urazy okołoporodowe. W dłuższej perspektywie zarówno matka, jak i dziecko pozostają narażeni na rozwój cukrzycy typu 2 oraz innych chorób kardiometabolicznych.
Największe obciążenie dotyczy krajów o niskich i średnich dochodach, gdzie dostęp do specjalistycznej opieki jest ograniczony. To właśnie tam potrzeby zdrowotne są największe, a ryzyko powikłań – najwyższe.
WHO przedstawia pierwszy kompleksowy standard leczenia
Dotychczas WHO publikowała wytyczne dotyczące cukrzycy oraz opieki okołoporodowej, jednak po raz pierwszy powstał dokument w pełni skoncentrowany na cukrzycy w okresie ciąży. Jak zaznacza dyrektor generalny WHO, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus:
WHO od dawna publikuje wytyczne dotyczące cukrzycy i ciąży, ale po raz pierwszy wydaliśmy szczegółowy standard opieki nad cukrzycą w ciąży. Wytyczne te opierają się na realiach życia kobiet i ich potrzebach zdrowotnych oraz dostarczają jasnych, opartych na dowodach naukowych strategii zapewniających wysokiej jakości opiekę każdej kobiecie, na całym świecie.
Nowe zalecenia obejmują 27 kluczowych rekomendacji, które mają pomóc krajom na wszystkich kontynentach wprowadzić skuteczny i spójny standard opieki.
27 zaleceń WHO – cztery filary opieki
WHO ujęła swoje pierwsze globalne wytyczne w 27 precyzyjnych rekomendacjach, które można podzielić na cztery kluczowe filary nowoczesnej i bezpiecznej opieki nad kobietami z cukrzycą w ciąży.
Opieka indywidualna
Wytyczne podkreślają znaczenie spersonalizowanej opieki uwzględniającej dietę, aktywność fizyczną i docelowe poziomy glukozy we krwi. Celem jest zmniejszenie ryzyka powikłań poprzez wczesne wdrożenie działań niefarmakologicznych.
Optymalne monitorowanie
WHO zaleca regularne badania poziomu glukozy zarówno podczas wizyt medycznych, jak i w warunkach domowych. Niezbędne jest stosowanie urządzeń pozwalających na częste i precyzyjne monitorowanie, szczególnie u kobiet z istniejącą cukrzycą typu 1 lub 2.
Leczenie spersonalizowane
Wytyczne zawierają szczegółowe schematy terapii dla trzech głównych kategorii: cukrzycy typu 1, typu 2 oraz cukrzycy ciążowej. Określono wskazania do farmakoterapii, dobór leków oraz sposób modyfikacji leczenia w trakcie ciąży.
Wsparcie specjalistyczne
W publikacji podkreślono rolę interdyscyplinarnego zespołu: diabetologów, położników, dietetyków, pielęgniarek i edukatorów diabetologicznych. Model ten ma znaczenie szczególnie dla kobiet z wcześniej rozpoznaną cukrzycą wymagającą intensywnego leczenia.
Integracja diabetologii z opieką prenatalną
WHO zwraca uwagę, że opieka diabetologiczna powinna stać się integralną częścią rutynowych usług prenatanych. Chodzi zarówno o wczesną diagnostykę, jak i zapewnienie dostępu do niezbędnych leków, glukometrów oraz technologii monitorowania glukozy.
Publikacja podkreśla równość dostępu – każda kobieta, niezależnie od miejsca zamieszkania i statusu społeczno-ekonomicznego, powinna mieć możliwość skorzystania z wysokiej jakości opieki.
Światowy Dzień Cukrzycy 2025 – kontekst publikacji
Wytyczne opublikowano z okazji Światowego Dnia Cukrzycy 2025, obchodzonego pod hasłem „Cukrzyca na różnych etapach życia” 14 listopada. Dokument wpisuje się w globalne działania na rzecz ograniczenia chorób niezakaźnych (NCD) oraz wspiera podejście obejmujące pełen cykl życia.
Cukrzyca stała się jednym z najszybciej rosnących wyzwań zdrowotnych współczesności, dotykając już ponad 800 milionów osób na świecie. Jej wpływ wykracza poza jednostkowe zdrowie – oddziałuje na rodziny, społeczności oraz systemy opieki zdrowotnej.
Główne wnioski
- WHO po raz pierwszy opublikowała globalne wytyczne leczenia cukrzycy w ciąży, obejmujące 27 zaleceń dotyczących opieki, monitorowania i terapii.
- Dokument podkreśla potrzebę indywidualnej opieki, regularnego monitorowania glukozy oraz spersonalizowanych schematów leczenia w zależności od typu cukrzycy.
- Cukrzyca w ciąży dotyczy około 21 mln kobiet rocznie i znacząco zwiększa ryzyko powikłań, takich jak stan przedrzucawkowy, powikłania okołoporodowe i rozwój cukrzycy typu 2.
- Wytyczne akcentują konieczność integracji opieki diabetologicznej z usługami prenatalnymi oraz zapewnienia równego dostępu do leczenia w krajach o niskich i średnich dochodach.
Źródło:
- WHO
