Nowe badanie opublikowane w The Lancet Public Health ujawnia wyraźną zależność między poziomem dochodów a częstością występowania marskości wątroby. Z analizy przeprowadzonej w Szwecji wynika, że osoby żyjące w gospodarstwach domowych o niskich dochodach znacznie częściej zapadają na marskość wątroby niż osoby o wyższym statusie materialnym. Naukowcy podkreślają, że wyniki te powinny skłonić do podjęcia bardziej ukierunkowanych działań profilaktycznych w grupach najbardziej narażonych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są najczęstsze przyczyny marskości wątroby i jak są powiązane z poziomem dochodów.
- Dlaczego osoby z gospodarstw o niskich dochodach są znacznie bardziej narażone na rozwój tej choroby.
- Jakie różnice w zachorowalności na marskość wątroby występują w zależności od typu schorzenia (alkoholowa, metaboliczna, wirusowa).
- Dlaczego eksperci apelują o wczesną diagnostykę i jakie narzędzia mogą w tym pomóc.
Społeczno-ekonomiczne nierówności w zdrowiu wątroby
Marskość wątroby to przewlekła choroba, w której zdrowa tkanka wątroby zostaje zastąpiona bliznowatą, co prowadzi do upośledzenia jej funkcji. Choć przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo, w zaawansowanym stadium staje się przyczyną poważnych powikłań, takich jak niewydolność wątroby czy rak wątrobowokomórkowy (HCC).
Wcześniejsze badania wskazywały już, że ryzyko zgonu z powodu raka wątrobowokomórkowego jest o około 30% wyższe u osób z gospodarstw domowych o niskich dochodach. Nowa analiza rozszerza te dane, skupiając się na samym ryzyku rozwoju marskości – głównego czynnika prowadzącego do HCC.
Skala badania i metodologia
Badanie objęło wszystkie osoby w wieku powyżej 15 lat, które mieszkały w Szwecji w latach 2001–2022. Łącznie zidentyfikowano 49 550 przypadków marskości wątroby, co czyni tę analizę największym w historii badaniem dotyczącym związku między sytuacją ekonomiczną, a częstością występowania chorób wątroby.
Wyniki wskazują na jednoznaczny trend:
- częstość występowania marskości wątroby związanej z alkoholem była trzykrotnie wyższa wśród osób o najniższych dochodach,
- w przypadku marskości związanej ze stłuszczeniową chorobą wątroby – prawie dwukrotnie wyższa,
- dla marskości o podłożu wirusowym (WZW B i C) różnica była największa – ponad dziewięciokrotnie wyższa niż w grupach o wysokich dochodach.
Badacze zauważają, że marskość wątroby stanowi istotne obciążenie dla systemu ochrony zdrowia – generuje wysokie koszty leczenia i jest jedną z głównych przyczyn przedwczesnych zgonów w krajach rozwiniętych.
Alkohol, otyłość i choroby metaboliczne – główne przyczyny
W Szwecji około połowa przypadków marskości wątroby jest związana z długotrwałym nadużywaniem alkoholu, co pokrywa się z globalnymi trendami. Coraz częściej jednak przyczyną stają się również choroby metaboliczne, takie jak otyłość, cukrzyca typu 2 czy niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD).
Częstość występowania marskości wątroby rośnie w Szwecji i jest nierównomiernie rozłożona w grupach dochodowych, co prawdopodobnie powtórzy się w innych krajach o wysokich dochodach. Potrzebna jest ukierunkowana profilaktyka i wcześniejsze wykrywanie choroby, zwłaszcza wśród grup społeczno-ekonomicznych – podkreśla Juan Vaz, badacz z Akademii Sahlgrenska Uniwersytetu w Göteborgu.
Trudności w diagnozie i potrzeba nowych narzędzi
Jednym z głównych problemów związanych z marskością wątroby jest jej bezobjawowy przebieg we wczesnych stadiach. Z tego powodu wielu pacjentów trafia do lekarza dopiero w momencie wystąpienia powikłań.
Głównym wyzwaniem jest to, że marskość wątroby często nie daje objawów, dopóki choroba nie osiągnie zaawansowanego stadium. Podstawowa opieka zdrowotna już teraz robi wiele, ale trudno jest wykryć tych pacjentów na czas. Aby osiągnąć większe sukcesy, potrzebujemy prostszych narzędzi, takich jak algorytmy ryzyka i biomarkery, które pomogą lekarzom zidentyfikować pacjentów najbardziej wymagających wczesnej diagnostyki – podsumowuje Juan Vaz.
Nowe rozwiązania diagnostyczne, w tym analiza biomarkerów krwi czy modele predykcyjne oparte na sztucznej inteligencji, mogłyby pomóc w identyfikacji pacjentów z grup ryzyka zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń wątroby.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod tym linkiem: https://www.thelancet.com/journals/lanpub/article/PIIS2468-2667(25)00228-2/fulltext
Główne wnioski
- Trzykrotnie wyższa zachorowalność na marskość alkoholową wśród osób z najniższymi dochodami w porównaniu z najbogatszymi gospodarstwami domowymi.
- Ponad dziewięciokrotnie wyższe ryzyko marskości wirusowej (WZW B i C) w najbiedniejszych grupach społecznych.
- Badanie objęło ponad 49 tys. przypadków i zostało przeprowadzone na całej populacji Szwecji powyżej 15. roku życia w latach 2001–2022.
- Eksperci wskazują na potrzebę lepszych narzędzi diagnostycznych, takich jak algorytmy ryzyka i biomarkery, do wczesnego wykrywania choroby w grupach niskiego dochodu.
Źródło:
- University of Gothenburg
- The Lancet Public Health
