Nowe, obszerne badanie zaprezentowane podczas UEG Week 2025 wykazało, że zarówno napoje słodzone cukrem (SSB), jak i napoje niskosłodzone lub bezcukrowe (LNSSB), są istotnie powiązane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju metabolicznie stłuszczeniowej choroby wątroby (MASLD). Wyniki te podważają dotychczasowe przekonania o „bezpieczniejszych” alternatywach napojów dietetycznych i wskazują na potrzebę ponownego przemyślenia ich roli w codziennej diecie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak napoje słodzone cukrem i sztucznymi słodzikami wpływają na zdrowie Twojej wątroby.
- Czym jest MASLD i dlaczego jej ryzyko rośnie wraz ze spożyciem słodkich napojów.
- Jakie są wyniki największego dotąd badania UK Biobank w tej dziedzinie.
- Dlaczego woda to najlepszy wybór w profilaktyce chorób metabolicznych i wątrobowych.
MASLD – globalne wyzwanie zdrowotne
Metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby (MASLD), wcześniej znana jako niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), to schorzenie, w którym tłuszcz gromadzi się w wątrobie, powodując z czasem stan zapalny i zaburzenia jej funkcji. Choroba ta może prowadzić do zapalenia wątroby, marskości oraz zwiększać ryzyko zgonu z przyczyn wątrobowych. Szacuje się, że MASLD dotyka ponad 30% ludzi na świecie i jest najszybciej rosnącą przyczyną zgonów związanych z wątrobą.
Badanie UK Biobank – skala i metodologia
Badanie, oparte na danych 123 788 uczestników brytyjskiego banku biotechnologicznego UK Biobank, objęło osoby bez chorób wątroby na początku obserwacji. Spożycie napojów oceniano za pomocą powtarzanych 24-godzinnych kwestionariuszy żywieniowych, a uczestników obserwowano średnio przez 10,3 roku. W tym czasie u 1178 osób rozwinęła się MASLD, a 108 zmarło z przyczyn związanych z chorobą wątroby.
Napoje słodzone a ryzyko chorób wątroby
Wyższe spożycie napojów LNSSB i SSB – powyżej 250 g dziennie – wiązało się odpowiednio z 60% (HR: 1,599) i 50% (HR: 1,469) zwiększonym ryzykiem rozwoju MASLD. Oba rodzaje napojów były także dodatnio powiązane z wyższą zawartością tłuszczu w wątrobie.
Nasze badanie pokazuje, że LNSSB były faktycznie powiązane z wyższym ryzykiem MASLD, nawet przy niewielkich ilościach spożycia, takich jak jedna puszka dziennie. Odkrycia te podważają powszechne przekonanie, że te napoje są nieszkodliwe i podkreślają potrzebę ponownego rozważenia ich roli w diecie i zdrowiu wątroby, zwłaszcza że MASLD staje się globalnym problemem zdrowotnym – podkreślił Lihe Liu, główny autor badania.
Mechanizmy ryzyka – co się dzieje w organizmie?
Liu zwrócił uwagę na potencjalne biologiczne mechanizmy ryzyka:
Wyższa zawartość cukru w napojach słodzonych cukrem (SSB) może powodować gwałtowne skoki poziomu glukozy i insuliny we krwi, sprzyjać przyrostowi masy ciała i podwyższać poziom kwasu moczowego, co przyczynia się do odkładania się tłuszczu w wątrobie. Z drugiej strony, niskokaloryczne napoje słodzone cukrem (LNSSB) mogą wpływać na zdrowie wątroby, zmieniając mikrobiom jelitowy, zakłócając uczucie sytości, wywołując ochotę na słodycze, a nawet stymulując wydzielanie insuliny.
Autorzy badania podkreślili, że wyniki te potwierdzają konieczność ograniczenia spożycia napojów słodzonych zarówno cukrem, jak i sztucznymi słodzikami, w ramach strategii profilaktycznej obejmującej zdrowie wątroby, serca, nerek i metabolizmu.
Zastąpienie napojów wodą – realne korzyści
Zastąpienie któregokolwiek z tych napojów wodą znacząco zmniejszyło ryzyko MASLD – o 12,8% w przypadku napojów słodzonych cukrem (SSB) i o 15,2% w przypadku napojów niskosłodzonych cukrem (LNSSB). Co istotne, zamiana napojów SSB na LNSSB nie przyniosła redukcji ryzyka.
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest ograniczenie napojów słodzonych cukrem i sztucznymi słodzikami. Woda pozostaje najlepszym wyborem, ponieważ usuwa obciążenie metaboliczne i zapobiega gromadzeniu się tłuszczu w wątrobie, jednocześnie nawadniając organizm – podsumował Lihe Liu.
Główne wnioski
- Spożycie napojów słodzonych – zarówno cukrem (SSB), jak i sztucznymi słodzikami (LNSSB) – zwiększa ryzyko rozwoju MASLD nawet o 60%.
- Badanie UK Biobank z udziałem 123 788 osób wykazało, że już jedna puszka napoju dziennie może negatywnie wpływać na zdrowie wątroby.
- Napojom LNSSB przypisano dodatkowo wyższe ryzyko zgonu z powodu chorób wątroby – w przeciwieństwie do napojów SSB, które nie wykazały takiego efektu.
- Zamiana słodzonych napojów na wodę zmniejsza ryzyko MASLD o 12,8–15,2%, co wskazuje na skuteczną i prostą strategię profilaktyczną.
Źródło:
- United European Gastroenterology
