Wiek metrykalny to nie wszystko. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Aging-US rzuca światło na zależność między epigenetycznym starzeniem się, a ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego u kobiet po menopauzie. Wyniki sugerują, że tempo biologicznego starzenia — mierzona poprzez zmiany metylacji DNA — może być użytecznym biomarkerem predykcyjnym, szczególnie w kontekście prewencji nowotworów złośliwych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest starzenie się epigenetyczne i jak wpływa na zdrowie kobiet po menopauzie.
- Jakie „zegary epigenetyczne” pomagają ocenić tempo biologicznego starzenia się.
- W jaki sposób dieta i styl życia modyfikują ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.
- Dlaczego biomarkery epigenetyczne mogą być kluczowe w prewencji nowotworów.
Czym jest starzenie epigenetyczne?
Starzenie epigenetyczne odnosi się do zmian chemicznych w DNA, które wpływają na ekspresję genów bez ingerencji w samą sekwencję genetyczną. Jest ono mierzone za pomocą tzw. „zegarów epigenetycznych” – narzędzi analitycznych opartych na wzorcach metylacji DNA, które mogą dokładniej niż wiek kalendarzowy odzwierciedlać biologiczny stan organizmu.
W omawianym badaniu wykorzystano trzy uznane zegary epigenetyczne: Horvatha, Hannuma i Levine’a. „[…] badaliśmy biologiczny status starzenia się w komórkach PBL za pomocą trzech dobrze poznanych zegarów epigenetycznych – Horvatha, Hannuma i Levine’a […],” zaznaczyli autorzy badania.
Dane, metodologia i grupa badawcza
Badanie objęło dane z bazy Women’s Health Initiative Database for Genotypes and Phenotypes (WHI-dbGaP), zawierającej informacje dotyczące białych kobiet po menopauzie w wieku 50–79 lat. Analiza dotyczyła próbek krwi pobranych nawet 17 lat przed rozpoznaniem raka jelita grubego, co pozwoliło ocenić długoletnie skutki epigenetycznych zmian związanych z ryzykiem nowotworu.
Kobiety, których epigenetyczny wiek biologiczny przekraczał wiek kalendarzowy, miały znacząco wyższe ryzyko zachorowania. Rak jelita grubego, będący trzecią najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie, stanowi szczególne zagrożenie w tej grupie wiekowej.
Dieta i styl życia jako czynniki modyfikujące ryzyko
Jednym z głównych wniosków z badania była rola stylu życia w modulowaniu ryzyka wynikającego ze starzenia epigenetycznego. U kobiet spożywających więcej owoców i warzyw nie odnotowano zwiększonego ryzyka zachorowania, nawet przy przyspieszonym starzeniu biologicznym. Z kolei kobiety z niskim spożyciem warzyw i owoców oraz przyspieszonym starzeniem się miały aż 20-krotnie wyższe ryzyko rozwoju raka jelita grubego.
Odkrycie to podkreśla znaczenie interwencji dietetycznych jako potencjalnej formy prewencji onkologicznej, zwłaszcza w kontekście epigenetycznych markerów ryzyka.
Wpływ czynników hormonalnych i reprodukcyjnych
Kolejny istotny wątek dotyczył kobiet, którym usunięto chirurgicznie oba jajniki przed wystąpieniem naturalnej menopauzy. W tej grupie odnotowano znacznie wyższy wiek epigenetyczny i jednocześnie zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju raka jelita grubego. To sugeruje, że czynniki hormonalne i reprodukcyjne mogą wpływać na tempo starzenia się oraz ryzyko nowotworów zależnych od wieku.
Potencjał biomarkerów epigenetycznych w prewencji nowotworów
Naukowcy potwierdzili swoje wyniki w niezależnych zbiorach danych, co wzmacnia wiarygodność uzyskanych rezultatów. Biomarkery epigenetyczne, oparte na analizie metylacji DNA z krwi obwodowej, mogą w przyszłości stać się narzędziem do wczesnego wykrywania zwiększonego ryzyka nowotworowego, zanim jeszcze pojawią się objawy kliniczne.
Jak podkreślają autorzy: „Potrzebne są niezależne badania replikacyjne na dużą skalę”, zanim możliwe będzie zastosowanie tych biomarkerów w rutynowej praktyce klinicznej. Niemniej jednak wyniki są obiecujące i mogą przyczynić się do bardziej spersonalizowanej medycyny prewencyjnej.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Kobiety po menopauzie z przyspieszonym starzeniem epigenetycznym mają istotnie wyższe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.
- Zdrowa dieta bogata w owoce i warzywa może znacznie obniżyć to ryzyko – nawet u osób biologicznie „starszych”.
- Usunięcie jajników przed menopauzą może przyspieszać epigenetyczne starzenie i zwiększać zagrożenie nowotworem.
- Zegary epigenetyczne oparte na metylacji DNA są obiecującym narzędziem do wczesnego wykrywania ryzyka raka u kobiet w wieku pomenopauzalnym.
Źródło:
- Aging
- Aging-US
