Dziś w Warszawie i Gdańsku zespoły MSWiA przeprowadziły dwie pierwsze w Polsce i Europie zdalne operacje chirurgiczne z użyciem robota typu multiport EDGE MP1000. To bez wątpienia kamień milowy dla rodzimej medycyny, ale warto podkreślić, że Polska dołącza tym samym do rosnącego grona państw, które wdrażają telechirurgię do praktyki klinicznej. Jak wielokrotnie informowaliśmy na łamach Alertmedyczny.pl, pionierskie zabiegi zdalne są już realizowane w Indiach, Belgii czy Stanach Zjednoczonych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie operacje zdalne przeprowadzono dziś w Polsce i dlaczego są przełomowe.
- Na czym polega telechirurgia i jak działa w praktyce klinicznej.
- W jakich krajach wykonywano już zabiegi telechirurgiczne i z użyciem jakich technologii.
- Jakie znaczenie ma rozwój chirurgii zdalnej dla pacjentów i systemu ochrony zdrowia.
Jeden robot i dwóch chirurgów – pionierskie operacje w MSWiA
W dzisiejszych zabiegach wzięły udział dwa ośrodki MSWiA – w Gdańsku i Warszawie. Operatorzy oraz konsola robota EDGE MP1000 znajdowały się w Gdańsku, natomiast pacjenci oraz zespół asystujący – w Warszawie. Operacje wykonali wybitni specjaliści: prof. dr hab. n. med. Piotr Suwalski przeprowadził zdalnie operację serca (bajpasy), zaś dr n. med. Paweł Wisz wykonał prostatektomię radykalną.
Jest to nie tylko pierwsze tego typu wdrożenie zdalnej chirurgii urologicznej w Europie, ale też pierwsze na świecie zastosowanie nowego robota w kardiochirurgii. Co ważne, zapewniono pełne bezpieczeństwo – przygotowano zapasową konsolę w Warszawie, gotową do przejęcia kontroli nad systemem w razie potrzeby.
Technologiczne zaplecze oparto na systemie EDGE MP1000, który uzyskał certyfikację CE/MDR w kwietniu 2025 roku, o czym informowaliśmy w naszym serwisie. System wspiera procedury zdalne dzięki stabilnym połączeniom i zdolności do pracy w środowisku rozproszonym. Jak zaznaczają przedstawiciele MSWiA, telechirurgia pozwala na świadczenie wysoko wyspecjalizowanych procedur bez konieczności transportu pacjenta – co może mieć przełomowe znaczenie m.in. w regionach oddalonych od centrów klinicznych.
Polska dołącza do międzynarodowego trendu. Przypominamy światowe wdrożenia
Na łamach Alertmedyczny.pl jako jedno z nielicznych mediów w Polsce regularnie informujemy o globalnych wdrożeniach telechirurgii. Relacjonujemy je na bieżąco, śledząc postępy technologiczne i kliniczne. Poniżej przypominamy najważniejsze z nich.
Międzykontynentalna operacja serca – Francja i Indie
24 lipca na łamach Alertmedyczny.pl przekazaliśmy informację o pierwszym międzykontynentalnym zabiegu zdalnym serca. Dr Sudhir Srivastava przeprowadził z pomocą robota SSi Mantra 3 zamknięcie ubytku przegrody międzyprzedsionkowej (ASD), operując z centrum IRCAD w Strasburgu. Pacjent przebywał w szpitalu SAIMS w Indiach – ponad 6,5 tys. km dalej. Połączenie pozostało stabilne przez cały czas zabiegu.
Demonstracja robota da Vinci 5 – z USA do Europy
Jako pierwsze medium w Polsce informowaliśmy 17 lipca, że firma Intuitive – twórca systemu da Vinci – zaprezentowała możliwości nowego modelu da Vinci 5 podczas konferencji Society of Robotic Surgery (SRS) w Strasburgu. Zdalny pokaz odbył się między dwoma chirurgami – dr Stoddardem (Teksas) i dr Pakulą (Kalifornia), oddalonymi o 6 500 km. Zabieg wykonano na modelu tkankowym, a technologia Force Feedback pozwalała obu operatorom czuć opór tkanek mimo fizycznej odległości.
Pierwsza zdalna operacja bariatryczna – 900 km w Indiach
W tym samym miesiącu, również 17 lipca, informowaliśmy o pierwszej na świecie telechirurgii bariatrycznej wykonanej w Indiach. Dr Mohit Bhandari operował z Gurugram, a pacjenci znajdowali się 900 km dalej – w Indore. Zabieg obejmował dwie operacje bypassu żołądka z użyciem robota SSi Mantra 3. Dzięki stabilności systemu nie odnotowano żadnych opóźnień ani błędów.
Belgia: pierwsze operacje zdalne w praktyce klinicznej w Europie
W maju (27.05) jako pierwsi informowaliśmy o dwóch zdalnych zabiegach w Belgii. W szpitalu AZORG w Aalst wykonano operacje z użyciem robota Toumai®, opracowanego przez chińską firmę MicroPort. Prostatektomię wykonał zdalnie dr Geert De Naeyer z Orsi Academy, a histerektomię – dr Emily Jamaer. Odległość między lokalizacjami wyniosła około 25 km, ale znaczenie kliniczne wdrożenia było ogromne – to pierwsze takie zabiegi w praktyce europejskiej.
Symboliczny początek – od Operacji Lindbergh po EDGE MP1000
Choć dzisiejsze zdalne operacje wykonywane w MSWiA przy pomocy robota EDGE MP1000 otwierają nowy etap w polskiej chirurgii, to fundamenty tego przełomu sięgają początków XXI wieku. Jednym z najbardziej symbolicznych momentów w historii telechirurgii była tzw. Operacja Lindbergh, przeprowadzona 7 września 2001 roku.
To właśnie wtedy po raz pierwszy zrealizowano międzykontynentalny zabieg chirurgiczny na żywym pacjencie. Lekarz znajdujący się w Nowym Jorku – dr Jacques Marescaux – zdalnie usunął pęcherzyk żółciowy 68-letniej kobiecie operowanej w Strasburgu. Wykorzystano w tym celu robota chirurgicznego ZEUS oraz specjalnie przygotowane światłowodowe łącze ATM o przepustowości 10 Mb/s. Opóźnienie transmisji ruchów między konsolą a ramionami robota wynosiło zaledwie 155 milisekund – i to mimo dystansu ponad 6 200 km. Cała operacja trwała 54 minuty i zakończyła się pełnym sukcesem.
Choć zabieg mógłby zostać wykonany lokalnie przez zespół obecny przy pacjentce, jego celem było zademonstrowanie możliwości technologicznych – i to się udało. Operacja Lindbergh udowodniła, że chirurg nie musi przebywać fizycznie przy stole operacyjnym, aby skutecznie przeprowadzić zabieg. Od tego momentu telechirurgia przestała być koncepcją z dziedziny science fiction, a zaczęła być realną opcją – także w przyszłych warunkach ekstremalnych, jak działania wojenne czy misje kosmiczne.
Telechirurgia nie tylko dla metropolii – szansa na transformację systemu
Rozwój zdalnej robotyki może zwiększyć dostępność nowoczesnej chirurgii dla pacjentów z mniejszych miejscowości, a także poprawić odporność systemu ochrony zdrowia w sytuacjach nadzwyczajnych – np. w czasie pandemii, katastrof czy nawet działań wojennych. Jak podkreślają eksperci, zdalna chirurgia może w przyszłości pozwolić na świadczenie usług w warunkach odcięcia od infrastruktury lub zagrożenia życia zespołu operacyjnego.
Główne wnioski
- 1 sierpnia 2025 roku w MSWiA przeprowadzone zostaną pierwsze w Polsce zdalne operacje chirurgiczne z użyciem robota EDGE MP1000 – jedną z zakresu kardiochirurgii, drugą z urologii.
- Polska dołącza do międzynarodowego grona – w ostatnich miesiącach podobne zabiegi wykonano m.in. w Belgii, Indiach, USA i Francji z użyciem różnych systemów robotycznych.
- Telechirurgia pozwala na operowanie pacjentów zdalnie, bez konieczności ich transportu do dużych ośrodków klinicznych – to szansa na wyrównanie dostępu do specjalistycznej opieki.
- Pierwsza międzykontynentalna operacja miała miejsce już w 2001 roku (Operacja Lindbergh) i od tego czasu technologia stale się rozwija – dziś możliwe są zabiegi z dokładnością i opóźnieniem poniżej 200 ms.
Źródło:
- Wikipedia
- alertmedyczny.pl
