Od 14 lutego 2025 roku farmaceuci mogą wystawiać refundowane recepty farmaceutyczne na szczepionki z wykazu szczepień zalecanych. To efekt nowelizacji przepisów, która otworzyła drogę do szerszego udziału farmaceutów w realizacji polityki szczepień. Teraz zespół ekspertów – w tym przedstawiciele Naczelnej Rady Aptekarskiej – opublikował dokument pt. „Rola farmaceuty w immunizacji osób dorosłych”, który wskazuje, jak dalej rozwijać ten model.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniły się przepisy dotyczące szczepień zalecanych realizowanych w aptekach.
- Dlaczego farmaceuci mogą odegrać większą rolę w systemie immunizacji dorosłych.
- Jakie konkretne bariery legislacyjne nadal ograniczają rozwój szczepień w aptekach.
- Jakie postulaty przedstawili eksperci w opublikowanym opracowaniu.
Apteki – naturalne miejsce szczepień
W opracowaniu podkreślono, że apteki to najłatwiej dostępne placówki ochrony zdrowia, a szczepienia wykonywane w aptekach mają potencjał zwiększenia wyszczepialności w Polsce. Eliminuje to potrzebę wcześniejszego umawiania wizyt lekarskich, skraca czas oczekiwania i redukuje bariery organizacyjne.
Eksperci wskazują, że łatwiejszy dostęp może przełożyć się na wzrost liczby szczepień – zwłaszcza wśród pacjentów, którzy wcześniej z różnych powodów ich unikali. Wprowadzenie szczepień do aptek to także sposób na realne odciążenie systemu podstawowej opieki zdrowotnej.
Farmaceuci z nowymi kompetencjami – ale to dopiero początek
Choć nowelizacja przepisów pozwala farmaceutom na wystawianie refundowanych recept na szczepionki zalecane, dokument ekspertów pokazuje, że obecne ramy prawne nadal zawierają istotne ograniczenia. Wśród nich wymieniono m.in.:
- brak dostępu farmaceuty do pełnej dokumentacji medycznej pacjenta,
- brak możliwości wykonywania szczepień poza apteką,
- brak narzędzi do odnotowania szczepienia przeprowadzonego poza gabinetem aptecznym,
- ograniczenia w informowaniu pacjentów o dostępnych szczepieniach w aptekach z uwagi na zakaz reklamy aptek
- możliwość szczepienia tylko osób dorosłych.
Eksperci: potrzebne zmiany legislacyjne
Autorzy stanowiska postulują dalsze zmiany w prawie. Wskazują, że farmaceuci powinni móc:
- szczepić osoby także poza apteką – np. w miejscu pobytu pacjenta,
- uczestniczyć w promocji szczepień bez obaw o naruszenie zakazu reklamy aptek,
- aktywnie informować pacjentów o dostępnych szczepieniach,
- w przyszłości – szczepić również osoby niepełnoletnie.
Eksperci zaznaczają, że pełne wykorzystanie potencjału farmaceutów w zakresie immunizacji to nie tylko zwiększenie dostępności do szczepień, ale też budowanie odporności populacyjnej i lepsza współpraca interdyscyplinarna.
Konieczny jest dialog między zawodami medycznymi
Opracowanie ma też ważny wymiar strategiczny – autorzy wyrażają przekonanie, że farmaceuci, jako wysoko wykwalifikowani pracownicy ochrony zdrowia, powinni zostać pełnoprawnymi partnerami w działaniach na rzecz zdrowia publicznego. Wymaga to jednak dialogu z innymi grupami zawodowymi i wsparcia ze strony decydentów.
Dokument podpisali m.in. prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, adw. Katarzyna Czyżewska, dr n. farm. Mikołaj Konstanty, dr n. med. i n. o zdr. Marek Tomków i inni eksperci z dziedziny medycyny i farmacji.
Pełna treść opracowania dostępna jest: https://www.nia.org.pl/wp-content/uploads/2025/05/Szczepienia-White-Paper_WWW.pdf
Główne wnioski
- Od 14 lutego 2025 roku farmaceuci mogą wystawiać refundowane recepty farmaceutyczne na szczepionki z wykazu szczepień zalecanych dla dorosłych.
- Eksperci postulują umożliwienie farmaceutom wykonywania szczepień poza apteką, promowanie szczepień oraz rozszerzenie immunizacji na osoby poniżej 18. roku życia.
- Obecne ograniczenia obejmują m.in. brak dostępu do dokumentacji pacjenta i utrudnienia związane z odnotowaniem szczepień poza systemem gabinet.gov.pl.
- Apteki mogą znacząco zwiększyć dostępność do szczepień i odciążyć placówki POZ – co potwierdzają dane oraz doświadczenia z innych krajów.
Źródło:
- NIA
